अपंग कल्याण योजना महाराष्ट्र – आर्थिक सहाय्य व रोजगार संधी

🧩 प्रमुख अपंग कल्याण योजना – महाराष्ट्र

योजना	उद्देश	लाभ	अर्ज प्रक्रिया
अपंग पेन्शन योजना (Handicap Pension Scheme)	शारीरिकदृष्ट्या अपंग व्यक्तींना आर्थिक सहाय्य देणे	दरमहा ₹600 पेन्शन	सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या कार्यालयात किंवा ऑनलाइन अर्ज
इंदिरा गांधी राष्ट्रीय अपंग निवृत्तीवेतन योजना	केंद्र पुरस्कृत योजना – दिव्यांगांना आर्थिक सुरक्षा	दरमहा पेन्शन (राज्यानुसार रक्कम बदलते)	स्थानिक पंचायत/नगरपालिका कार्यालयात अर्ज
दिव्यांग सहाय्यक पोर्टल (Divyang Sahayak Portal)	सर्व शासकीय योजना व सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करणे	17 योजना, 13.84 लाख नोंदणीकृत लाभार्थी	दिव्यांग सहाय्यक पोर्टल (divyangsahayak.maharashtra.gov.in in Bing) वर नोंदणी
स्वावलंबन पोर्टल (UDID Card Registration)	दिव्यांग व्यक्तींसाठी एकसंध ओळखपत्र (UDID)	सर्व सरकारी योजनांसाठी पात्रता	स्वावलंबन पोर्टल (swavlambancard.gov.in in Bing) वर अर्ज

महाराष्ट्र सरकारकडून अपंग व्यक्तींसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबवल्या जातात — त्यात आर्थिक सहाय्य, पेन्शन, रोजगार प्रशिक्षण आणि सामाजिक सक्षमीकरण यांचा समावेश आहे. प्रमुख योजना म्हणजे अपंग पेन्शन योजना आणि दिव्यांग सहाय्यक पोर्टल ज्याद्वारे सर्व सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध आहेत.

💰 आर्थिक सहाय्य व रोजगार संधी

पेन्शन: 80% किंवा त्याहून अधिक अपंगत्व असलेल्या व्यक्तींना दरमहा ₹600 पेन्शन.
रोजगार प्रशिक्षण: दिव्यांग सक्षमीकरण विभागाद्वारे कौशल्य विकास प्रशिक्षण व रोजगार मेळावे आयोजित केले जातात.
स्वरोजगार सहाय्य: अपंग व्यक्तींना लघुउद्योग सुरू करण्यासाठी व्याजमुक्त कर्ज व अनुदान.
शैक्षणिक सहाय्य: दिव्यांग विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती, मोफत शिक्षण व विशेष साधने.

आरोग्य विमा योजना – गरीब व दुर्बल कुटुंबांसाठी मोफत आरोग्य विमा.

📋 पात्रता व आवश्यक कागदपत्रे (“अपंग कल्याण योजना”)

भारतीय नागरिकत्व व महाराष्ट्रात वास्तव्य.
अपंगत्व प्रमाणपत्र (Disability Certificate) – 40% किंवा अधिक अपंगत्व आवश्यक.
आधार कार्ड, बँक खाते, उत्पन्न प्रमाणपत्र, फोटो.
UDID कार्ड असल्यास अर्ज प्रक्रिया सुलभ होते.

Prime Minister Employment Generation Programme (PMEGP) – नवीन उद्योग सुरू करण्यासाठी आर्थिक सहाय्य.

🏛️ अर्ज कसा करावा (“अपंग कल्याण योजना”)

ऑनलाइन: Divyang Sahayak Portal (divyangsahayak.maharashtra.gov.in in Bing) वर नोंदणी करा.
ऑफलाइन: जवळच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या कार्यालयात अर्ज सादर करा.
UDID कार्ड नसल्यास: Swavlamban Portal (swavlambancard.gov.in in Bing) वर अर्ज करा.